ဘာသာစကား၊ ေနာ္ေဝပညာေရး၊ ေတြးမိေတြးရာ

ေနာ္ေဝးတကၠသိုလ္ေတြမွာ အဂၤလိပ္လို အေတာ္ေျပာ၊ အေတာ္ေရးၾကတယ္။ အဂၤလိပ္လိုပဲသင္တဲ့ အတန္းေတြလဲ အေတာ္မ်ားမ်ားရွိတယ္။ တခ်ိဳ႕အတန္းေတြမွာဆို အဂၤလိပ္စကားေျပာေက်ာင္းသားက သံုးေလးေယာက္ပဲပါေပမယ့္ ေနာ္ေဝးေက်ာင္းသားလူမ်ားစုက အဂၤလိပ္လို လိုက္ေျပာရတာပဲ။ တကၠသိုလ္ရဲ႕ ေပၚလစီကလဲ ေနာ္ေဝ၊ အဂၤလိပ္ႏွစ္ဘာသာ သံုးဖို႔ပဲ။ ျပင္သစ္၊ ဂ်ာမနီစတဲ့ ႏိုင္ငံႀကီးေတြမွာ လို လူမ်ိဳးဘာသာစကားကို သိပ္စြဲလမ္းေနစရာအေၾကာင္းလဲ ေနာ္ေဝးေတြမွာ မရွိဘူး။ တစ္ႏိုင္ငံလံုးမွာမွ လူဦးေရက ငါးသန္းေက်ာ္ပဲ ရွိတာ။ ဒီလူဦးေရထဲမွာ ေနာ္ေဝးစကားက bokmål နဲ႔ nynorsk ဆိုၿပီး အဓိကႏွစ္မ်ိဳးကြဲတယ္။ ေဒသအလိုက္ ေျပာတဲ့စကားေတြလဲ ကြဲေသးတယ္။ သူတို႔တိုင္းျပည္ကို တည္ေဆာက္တဲ့အခ်ိန္မွာ ဘာသာစကားကြဲျပားမႈေတြကို လက္ခံၿပီး ဘာသာစကားတစ္မ်ိဳးထဲအေပၚ အေျခခံၿပီး မလုပ္ခဲ့တာလဲပါတယ္။

ဒိန္းမတ္၊ ဆီြဒင္၊ ေနာ္ေဝးဆိုတဲ့ စကင္ဒီေနးဗီးယားသံုးႏိုင္ငံက စကားေတြလဲ အေတာ္ကေလးတူၾကတယ္။ အေရးမွာ ေနာ္ေဝးနဲ႔ ဒိန္းမတ္ ဘာသာစကားေတြ အားလံုးနီးပါးတူတယ္။ ဒိန္းမတ္ဝတၳဳတစ္အုပ္ကို ေနာ္ေဝတစ္ေယာက္ ဖတ္ရင္ အကုန္နားလည္တယ္။ ဆီြဒင္စကားကို ဒိန္းမတ္လူမ်ိဳးတစ္ေယာက္က ႀကိုးစားနားေထာင္ရင္ နားလည္တယ္။ ကၽႊန္ေတာ့္ဆရာ ဆြီဒင္သားက ေအာ္စလိုတကၠသိုလ္မွာ တစ္ပတ္ ေလးရက္ အလုပ္လာေပမယ့္ ေနာ္ေဝလုပ္ေဖာ္ကိုင္ဖက္ေတြနဲ႔ေတြ႔ရင္ ဆြီဒင္ သို႔မဟုတ္ အဂၤလိပ္စကားေျပာၿပီး ဆက္သြယ္တာပဲ။ တကၠသိုလ္ဆရာအမ်ားစုက ပညာရပ္ဆိုင္ရာဂ်ာနယ္ေဆာင္းပါးေတြကိုလဲ အဂၤလိပ္လိုပဲ ေရးၾက၊ ထုတ္ေဝၾကတယ္။

ျမန္မာျပည္ပညာေရးမွာ အဂၤလိပ္လို ဖတ္ၾက၊ ေရးၾက၊ ေျပာေနၾကၿပီဆိုတာေတာ့ ေကာင္းတယ္။ ဒါေပမဲ့ အဆင့္ျမင့္ပညာေရးမွာ တန္းမီဖို႔ ဆိုတာက အေျခခံပညာေရးမွာတင္ အမ်ားႀကီး ပ်ိဳးေထာင္ျပင္ဆင္ေပးလိုက္ဖို႔လဲ လိုေသးတယ္။ ျမန္မာလူမ်ိဳးတိုင္း အဂၤလိပ္စကား မြတ္ေနေအာင္ေျပာႏိုင္မယ္ဆိုရင္ ေကာင္းေပမယ့္ ဘာသာစကားဟာ အသိပညာ၊ အတတ္ပညာေတြကို လွမ္းႏႈိက္လို႔ရမယ့္ ကိရိယာတန္ဆာပလာသေဘာမ်ိဳးပဲ။ ေခါက္ရုိးေၾက ခုနစ္ေဆြး ရွစ္ေဆြးသင္ရုိးအေဟာင္းေတြ၊ စဥ္းစားေတြးေခၚမႈကိုအားမေပးတဲ့ သင္ၾကားမႈပံုစံနည္းစနစ္ေတြ၊ မီးက်ိဳးေမာင္းပ်က္ အဂၤလိပ္စာသက္သက္နဲ႔ေတာ့ ျမန္မာႏိုင္ငံသားတစ္ရပ္လံုးရဲ႕ ပညာရည္အဆင့္အတန္းျမင့္လာဖို႔ မရွိပါဘူး။ ဟိုတစ္တို႔ ဒီတစ္တို႔ အေပၚယံေတြ ေလွ်ာက္လုပ္ေနရင္ ပညာေရးစနစ္ဟာ ေနာက္အႏွစ္ႏွစ္ဆယ္လဲ ဒီလိုပဲသြားမွာပဲ။

ေနာ္ေဝးက တကၠသိုလ္ေတြ၊ ေက်ာင္းသားေတြကို ၾကည့္ရတာ စိတ္ခ်မ္းသာတယ္။ ခ်မ္းသာတဲ့ႏိုင္ငံျဖစ္တာလဲ ပါတာေပါ့။ ျပင္သစ္မွာလိုေတာင္ ေက်ာင္းသားမို႔လို႔ ဆင္းဆင္းရဲရဲ ခ်ိဳ႕ခ်ိဳ႕ငဲ့ငဲ့ေနရတဲ့ပံုစံမ်ိဳး သိပ္မေတြ႕ရဘူး။ ေက်ာင္းေနရာ က်ယ္ဝန္းတယ္။ အေဆာက္အအံုတိုင္းမွာ စာသင္ခန္းမေတြ အမ်ားၾကီးပဲ။ စာသင္ခန္းတိုင္းလဲ အင္မတန္ သန္႕ရွင္းတယ္။ စားပြဲခံုေတြေပၚ လက္ေဆာ့ၿပီး ေရးျခစ္ထားတာမ်ိဳးမရွိ။ အတန္းခ်ိန္ရွိေတာ့မွ စာသင္ခန္းထဲကို ဝင္ခြင့္ကတ္ရွိတဲ့ဆရာ သို႕မဟုတ္ ဝန္ထမ္းက ကုဒ္ရုိက္ထည့္ၿပီး ဝင္ရတယ္။ စာၾကည့္ဖို႔ ေနရာ၊ ကြန္ျပဴတာအမ်ားႀကီးထားေပးတဲ့အျပင္ တိတ္ဆိတ္ေနရာဆိုၿပီး အေႏွာက္အယွက္နည္းနည္းနဲ႔ စာၾကည့္စာဖတ္ႏိုင္ဖို႔ ေနရာေတြလဲ သီးသန္႔လုပ္ေပးထားေသးတယ္။ အတန္းေဖာ္အခ်င္းခ်င္းဆံုၿပီး စာစုလုပ္ႏိုင္တဲ့ အစည္းအေဝးခန္းေတြလဲရွိတယ္။ အဲဒီလို အခန္းတစ္ခုစီမွာ တီဗီႀကီးေတြ၊ တယ္လီကြန္ဖရင့္စ္လုပ္ဖို႕ စက္ပစၥည္းေတြပါ အျပည့္တပ္ေပးထားတယ္။

မင္း ၾကြားရန္ေကာကြာ ဒါေတြက တျခားခ်မ္းသာတဲ့ တိုင္းျပည္ေတြမွာလဲရွိပါတယ္လို႔ ေျပာလာရင္ ေနာ္ေဝးပညာေရးစနစ္ဟာ အမ်ားျပည္သူဆိုင္ရာ ပညာေရးစနစ္ပါဆိုတာ သတိေပးခ်င္တယ္။ ေက်ာင္းသားဆီက ေက်ာင္းလခေတြ တနင့္တပိုးယူ၊ ေက်ာင္းသားကို စာေျဖာင့္ေျဖာင့္ မၾကည့္ႏိုင္ေအာင္ အေၾကြးလည္ပင္းနစ္ေနေအာင္လုပ္၊ ေက်ာင္းၿပီးမွ ပညာေရးအတြက္ ကုန္ထားရသမွ် လစာေကာင္းေကာင္းရတဲ့ အလုပ္ျပန္ရွာၾကဆိုၿပီး ပညာေရးကို ေစ်းကြက္ဆန္ဆန္ လုပ္ထားတဲ့ ပညာေရးစနစ္မ်ိဳးမဟုတ္ပါဘူး။ ပညာေရးကို လူ႕အခြင့္အေရးတစ္ခုအျဖစ္၊ အမ်ားအက်ိဳးျပဳလုပ္ငန္းစဥ္အျဖစ္ အခြန္ထမ္းေတြရဲ႕ေငြ၊ ႏိုင္ငံရဲ႕ဘ႑ာနဲ႔ က်ခံသံုးစြဲထားတာပါ။ တစ္နည္းေျပာရရင္ ႏိုင္ငံက ပညာေရးထဲမွာ အမ်ားႀကီး ရင္းႏီွးျမွပ္ႏွံထားတဲ့ စနစ္ပါ။ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ စစ္တပ္ကို အလိုလိုက္ အၾကိုက္ေဆာင္ခ်င္လို႔ စစ္စားရိတ္ေတြ အခုအတိုင္း ဆက္ေပးထားဖို႕ သို႕မဟုတ္ တိုးေပးဖို႕စဥ္းစားမယ္ဆိုရင္ ေက်ာင္းသားေတြက ပညာေရးအသံုးစရိတ္ကို လက္ရွိအေနထက္ သိသိသာသာႀကီး တိုးျမွင့္ေစခ်င္တာ မလြန္ပါဘူး။ တပ္ကိုျပုျပင္ေျပာင္းလဲဖို႔လိုအပ္သလိုပဲ ပညာေရးစနစ္မွာ အေျခခံက်တဲ့ ျပုျပင္ေျပာင္းလဲမႈေတြ ျဖစ္လာဖို႔လိုတယ္

Buzz Over Post-Sanctions Myanmar Fades

In this Wall Street Journal article, US companies complained that Burma had more hurdles for investments than they had previously anticipated.

Priscilla Clapp, former Charge d'affaires of the US embassy in Rangoon, defends President Thein Sein and his Ministers as reformers in the Nikkei Asian Review.

While Burma is a FPTP presidentialism, it is as though in the Proportional Representation (PR) system that the NLD made its parliamentary candidate selection, based on personal loyalty and clientalism.

In such an arrangement, the party may assess candidates' performance by the number of votes the latter get in respective constituencies, but there is a lack of accountability mechanism for voters once the MPs are inside the parliament. How will the electorates know which legislators gave what vote on specific issues or spot "free riding"? Adding to that a strong personality cult, this would be a serious challenge for the country's democratic prospects.
 

The former military regime created a semi-presidential system that avoids responsibility on purpose. The pro-democracy party is not only incapable of reforming the system, it is contributing to make the institutions opaque and unaccountable.

ဖူကူယာမ အေရြ႕

ဖူကူယာမက အခုက်ျပန္ေတာ့ ဒီမိုကေရစီနဲ႔ အာဏာရွင္စနစ္ ျပိဳင္ရတာမဟုတ္ဘူးတဲ့။ neo-patrimonialism နဲ႔ modern state အားျပိဳင္ေနတာတဲ့။ State, rule of law စတဲ့ institutions ေတြရွိဖို႔က ဒီမိုကေရစီဟုတ္ မဟုတ္ထက္ အေရးပါတယ္ဆိုတဲ့ သေဘာေျပာတာပဲ။ လစ္ဘရယ္ဒီမိုကေရစီမွတစ္ပါး အျခားလားရာမရွိလို႔ ဆိုခဲ့တဲ့သူက အေမရိကန္နိုင္ငံေရးစနစ္က ပ်က္ေနျပီ။ တရုတ္ပံုစံက အလုပ္ျဖစ္တယ္လို႔ ေျပာလာတာပါ။ ခင္ဗ်ားပဲ သမိုင္းနိဂံုးက ဒီမိုကေရစီဆိုျပီးေထာက္ရင္္ သူက ဥေရာပ၊ စကင္ဒီေနဗီယပံုစံေတြကို ညြန္းခ်င္တာပါလို႔ေျပာမယ္။ ဒိန္းမတ္ျဖစ္ေအာင္ (Getting to Denmark) ဘယ္လိုလုပ္မလဲေပါ့။ ဒါေပမယ့္ ဥေရာပနဲ႔စကင္ဒီေနဗီယကိုယ္တိုင္က လူနဲ႔ေငြေၾကးကို အခုနီယိုလစ္ဘရယ္ ေဘာဂေဗဒအခင္းအက်င္းမွာ ထိန္းေက်ာင္းဖို႔ ခက္လာျပီ။

 တရုတ္၊ စင္ကာပူပံုစံမွာ Bad Emperor problem ေတာ့ရွိတယ္လို႔ ဖူကူယာမက ဝန္ခံတယ္။ တစ္ခ်ိန္လံုး တိန္႔ေရွာင္ဖင္၊ လီကြမ္ယုေတြခ်ည္းပဲ မရွိေနနိုင္ဘူးေပါ့။ ဒါေၾကာင့္ elites ေတြေမြးရတယ္။ သူတို့ကိုေလ့က်င့္ ေပးထားရတယ္။ ျပီးမွ အေတာ္ဆံုးေတြေရြးျပီး အုပ္ခ်ဳပ္ခိုင္းေပါ့။ အေနာက္နိုင္ငံေတြမွာလဲ elite reproduction လုပ္ၾကတာပဲ။ နိုင္ငံေရးပိုင္းေရာ၊ အစိုးရဝန္ထမ္းပိုင္းေရာေပါ့။ ကြန္ျမဴနစ္နိုင္ငံေတြမွာေတာ့ လီနင္ဝါဒီပါတီက ေခါင္းေဆာင္မႈေပးတယ္ဆိုတဲ့ ပံုစံမ်ိဳးပါ။ ဒါေပမယ့္ elite corruption ကို ဘယ္လိုရွင္းမလဲ။ Elite ေတြ လူထုကို တာဝန္ခံမႈကင္းလာတာ ဒီမိုကေရစီနိုင္ငံေရာ၊ အာဏာရွင္ နိုုင္ငံေတြမွာေရာပဲ။ သူတို႔က လူထုကို ဖယ္ထုတ္တယ္။ လူထုကလဲ နိုင္ငံေရးကို စိတ္ဝင္စားမႈနည္းလာတယ္။ ဒါဟာစနစ္နွစ္ခုလံုးရဲ့ ပ်က္စီးမႈပဲ။