အမ်ဳိးသားလုံျခဳံေရးဆိုင္ရာ အၾကံေပးပုဂၢဳိလ္

အမ်ဳိးသားလုံျခဳံေရးဆိုင္ရာ အၾကံေပးပုဂၢဳိလ္အျဖစ္ ဘယ္သူ႔ကို ခန္႔လိုက္တယ္ဆိုတာထက္ ျပည္ေထာင္စုဝန္ႀကီးအဆင့္ သတ္မွတ္တဲ့ ဒီရာထူးကို NLD အစိုးရအေနနဲ႔ ဘာေၾကာင့္ ဖန္တီးရသလဲဆိုတဲ့အခ်က္က ပိုစိတ္ဝင္စားစရာ ေကာင္းတယ္။

လံုျခံဳေရးဆိုင္ရာ ဝန္ႀကီးဌာန သံုးခုလံုးကလဲ ကာကြယ္ေရးဦးစီးခ်ဳပ္ရဲ႕ တိုက္ရုိက္ ကြပ္ကဲမႈေအာက္မွာရွိတယ္။ တစ္ႏွစ္နီးပါး အစိုးရသက္တမ္းအတြင္းမွာ မရွဴႏိုင္ မကယ္ႏိုင္ ေပၚလာတဲ့ ျပႆ နာေတြကလဲ စစ္တပ္ပါဝင္ပတ္သက္ေနတဲ့ လံုျခံဳေရးဆိုင္ရာကိစၥရပ္က အမ်ားစုျဖစ္ေနတယ္။ အမ်ဳိးသားလုံျခဳံေရးဆိုင္ရာ အၾကံေပးပုဂၢဳိလ္ရာထူးကို ဖန္တီးျခင္းအားျဖင့္ အရပ္သားအစိုးရနဲ႔ စစ္တပ္ၾကားမွာ ဆက္သြယ္ေရးလမ္းေၾကာင္းသစ္တစ္ခု ေဖာက္တဲ့သေဘာ၊ လံုျခံဳေရးကိစၥကို အထူးျပဳ ကိုင္တြယ္ေျဖရွင္းႏိုင္မယ့္သူ ရွာတဲ့သေဘာပဲ။

ဒါေပမဲ့ အမ်ဳိးသားလုံျခဳံေရးဆိုင္ရာ အၾကံေပးပုဂၢဳိလ္ဟာ ဖြဲ႔စည္းပံုအေျခခံဥပေဒအရ အမ်ိဳးသားကာကြယ္ေရးနဲ႔ လံုျခံဳေရးေကာင္စီအစည္းအေဝးမွာ တက္ေရာက္ခြင့္ရွိသူစာရင္းထဲ မပါဘူး။ အစိုးရ မႏွစ္က လုပ္ခဲ့သလို တကယ့္ ကာ/လံုအစည္းအေဝး အျပည့္အစံုမေခၚဘဲ ကာကြယ္ေရး၊ လံုျခံဳေရးကို ေဆြးေႏြးတဲ့ အစည္းအေဝးဆိုၿပီး မလိမ့္တစ္ပတ္ ေခၚတက္ခိုင္းရင္ေတာ့ ရမယ္။

အရပ္ဘက္-စစ္ဘက္ဆက္ဆံေရးရွဳေထာင့္က သံုးသပ္ရင္ေတာ့ တိုးတက္မႈရယ္လို႔ ေျပာလို႔မရဘူး။ လူပုဂၢဳိလ္အပိုင္းလဲ ပါလာမယ္။ ဒီမိုကေရစီနည္းလမ္းက် အရပ္သားက စစ္သားရဲ႕ ေလးစားလိုက္နာမႈကို လိုခ်င္တယ္ဆိုရင္ေတာ့ သင့္ျမတ္မႈတစ္ခုထဲကိုပဲ ၾကည့္လို႔မရဘူး။ ခန္႔အပ္ခံရတဲ့ပုဂၢဳိလ္ရဲ႕ အရင္ရွိခဲ့ဖူးတဲ့ တပ္နဲ႔ ဆက္ဆံေရးအင္အား၊ သူ႔ရဲ႕ စစ္အစိုးရလက္ထက္ လုပ္ေဆာင္ခ်က္ေတြကို ေလ့လာသံုးသပ္ၾကည့္မွ အခုရာထူးမွာလဲ သူဘာလုပ္မယ္ဆိုတာကို သိႏိုင္မယ္။

ေခါက္ရုိးက်ိဳး ျဗဴရုိကရက္ေဟာင္းေတြကို အလုပ္ျဖစ္ေရးအတြက္ ၾကားလူသေဘာမ်ိဳး စဥ္းစားတယ္ဆိုရင္ေတာ့ တစ္မ်ိဳးေပါ့။ အသစ္အဆန္းေတြ၊ ထူးထူးျခားျခားေတြလဲ ျဖစ္လာမွာ မဟုတ္ပါဘူး။

ဆရာကန္ေတာ့ပြဲနဲ႔ လူမႈဖူလံုေရးလုပ္ငန္း

ဆရာကန္ေတာ့ပြဲဆိုတာ စစ္အစိုးရလက္ထက္မွာ အၿငိမ္းစားနဲ႔ သက္ႀကီးဆရာမ်ား သက္သာေခ်ာင္ခ်ိေရးအတြက္ က်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔ က်င္းပလာ၊ ေရပန္းစားလာခဲ့တဲ့ ယႏၱရား (mechanism) တစ္မ်ိဳး၊ ဓေလ့တစ္ခုျဖစ္တယ္။ မဆံုေတြ႔ရတာၾကာတဲ့ အတန္းေဖာ္ေဟာင္း၊ မိတ္ေဆြေဟာင္းေတြလဲ ပြဲလာရင္း ေပ်ာ္ေပ်ာ္ပါးပါး လက္ဆံုစားၾက၊ ေရွးျဖစ္ေဟာင္းေႏွာင္းျဖစ္ေျပာ ျပန္ဆံုႏိုင္ၾကတာကလဲ အက်ိဳးတစ္ခုေပါ့။

ျမန္မာ့ဓေလ့မွာ ဆရာရယ္လို႔ ဆိုလိုက္ရင္ သင္ဆရာ၊ ျမင္ဆရာ၊ ၾကားဆရာ အကုန္ပါတာမို႔ ဆရာေခၚရမယ့္သူ မ်ားလွတယ္။ ဆရာကန္ေတာ့တယ္ဆိုတာ ပူေဇာ္ထိုက္သူကို ပူေဇာ္တာလို႔ ေျပာရင္ ပူေဇာ္သင့္တဲ့သူေတြက အေတာ္မ်ားတယ္။ တကယ္ေတာ့ ေက်ာင္းဆရာဆိုတာ သူ႕အသက္ေမြးဝမ္းေၾကာင္းအလုပ္ သူလုပ္တာပဲ။ ေက်ာင္းျပင္ပမွာ ထူးခၽြန္ေပါက္ေျမာက္သြားတဲ့ တပည့္ေတြရွိလဲ ေက်ာင္းက သင္ေပးလိုက္တဲ့ပညာ၊ သင္ေပးလိုက္တဲ့ဆရာေတြရဲ႕ ေက်းဇူးနဲ႔ သိပ္ႀကီးႀကီးမားမား မသက္ဆိုင္ဘူး။ သူေလ့လာလို႔ သူတတ္တာ။ သူႀကိဳးစားလို႔ သူေတာ္တာက ပဓာနပဲ။ ေက်ာင္းထဲမွာ သင္ၾကားေရး သို႔မဟုတ္ သုေတသနအလုပ္တစ္ခုခု ျပန္လုပ္ရင္မွ ဆရာက ၾကည့္ရွဳေစာင္မေပးရလို႔ နည္းနည္းဆိုင္ဦးမယ္။ 

အေနာက္ႏိုင္ငံတကၠသိုလ္ေတြမွာေတာ့ ဆရာကန္ေတာ့ပြဲဆိုတာမရွိဘူး။ သက္ဆိုင္ရာ ဘာသာရပ္ဌာနအလိုက္ ဆရာေတြနဲ႔ ဝန္ထမ္းေတြ ႏွစ္စဥ္ ဌာနညစာစားပြဲ လုပ္ၾကတာရွိမယ္။ ဒါလဲ လက္ရွိ ဌာနမွာ အလုပ္လုပ္ေနဆဲနဲ႔ အၿငိမ္းစားသြားၾကသူတခ်ိဳ႔ရယ္၊ ေက်ာင္းသားကိုယ္စားလွယ္တစ္ဦး ႏွစ္ဦးရယ္ပဲ ဖိတ္တဲ့အထဲပါတယ္။ အတန္းအလိုက္ စာသင္ႏွစ္ဝက္အၿပီး တာဝန္ခံဆရာနဲ႔ သူ႔တပည့္ေတြ တစ္တန္းလံုး အတန္းညစာထြက္စားၾကတာရွိမယ္။ ဒါကေတာ့ အလုပ္သေဘာကေန လူမႈေရးနည္းနည္းျဖည့္ၾကတဲ့ သေဘာပဲ။

ေဒါက္တာျမင့္ဇံေထာက္ျပသလို ဆရာကို ေက်ာင္းသားက အကဲျဖတ္ေပးရတဲ့စနစ္မ်ိဳး ျမန္မာႏိုင္ငံအဆင့္ျမင့္ပညာေရးမွာ မက်င့္သံုးႏိုင္ေသးတာကေတာ့ လိုအပ္ခ်က္တစ္ရပ္ပဲ။ ပညာသင္ၾကားတဲ့ပံုစံက တစ္လမ္းသြားပံုစံ ျဖစ္ေနရုံမက ပညာနဲ႔ဆရာဆိုတဲ့အယူအဆကို လူ႔အဖြဲ႔အစည္းက လက္ခံနားလည္ထားပံုကလဲ ဒီပံုစံကိုပဲ ထပ္အားေပးေနတယ္။ "တပည့္မရွား တစ္ျပားမရွိ၊ ပီတိကိုစား အားရွိပါ၏" ဆိုၿပီး စစ္အစိုးရလက္ထက္က သြပ္သြင္းခဲ့တဲ့ ေဆာင္ပုဒ္မ်ိဳးကလဲ အစြန္႔လႊတ္ အနစ္နာခံဆရာဆိုတဲ့ ပံုရိပ္ကို (မွန္သည္ျဖစ္ေစ၊ မွားသည္ျဖစ္ေစ) ပိုမိုခိုင္မာေစခဲ့တယ္။ ဆရာကို တစ္ျပားမရွိေအာင္ ထားတဲ့စနစ္ကိုက အမွားပဲ။ ပီတိက စားလို႔လဲမရ၊ တကယ္လဲ အားမျဖစ္ပါဘူး။ ေဆာင္ပုဒ္အေနနဲ႔ကေတာ့ ရြတ္လို႔ ေကာင္းတာေပါ့။ ၾသဝါဒကထာအေနနဲ႔လဲ ၾကားလို႔ေကာင္းတာေပါ့။

ဆရာကန္ေတာ့ပြဲဆိုတာ ဆရာအိုေတြရဲ႕ လူမႈဖူလံုေရးအတြက္ ႏိုင္ငံေတာ္က လုပ္ကိုင္ေဆာင္ရြက္ေပးရမယ့္အစား ေက်ာင္းသားေဟာင္းမ်ားက ဝင္ေရာက္ေထာက္ပံ့ေပးရတဲ့ သေဘာျဖစ္ပါတယ္။ (January 2, 2017)

Floating Democrats ေပါေလာေျမာ ဒီမိုကရက္မ်ား

အင္ဒိုနီးရွားမွာ ဆူဟာတိုအလြန္ကာလ ဒီမိုကေရစီေရး တက္ၾကြလႈပ္ရွားသူေတြဟာ စနစ္ေဟာင္းကလူေတြ မၿငိဳျငင္ရေအာင္ အလိုလိုက္ အႀကိဳက္ေဆာင္၊ ေပါင္းသင္းလုပ္ကိုင္ရင္း မိမိတို႔ ေပါက္ဖြားရာ အေျခခံ အရင္းအျမစ္မ်ားနဲ႔ တျဖည္းျဖည္း ကင္းကြာလာခဲ့တယ္။
ကိုယ့္အက်ိဳးစီးပြား၊ ကိုယ့္အဖြဲ႔အစည္းရဲ႕ ရပ္တည္ ႀကီးပြားေရးကိုပဲ ၾကည့္ၿပီး အစိတ္စိတ္ အျမႊာျမႊာ အျဖစ္ခံလာၾကတယ္။ ႏိုင္ငံေရးက အခြာခံၿပီး အရပ္ဘက္လူ႔အဖြဲ႔အစည္းမွာပဲ လူစြာလုပ္လာၾကတယ္။ 

အရင္အစိုးရရဲ႕ အက်ိဳးစီးပြားေတြကို ကာကြယ္ ေစာင့္ေရွာက္ေပးဖို႔ ႏိုင္ငံေရးစနစ္သစ္ကို ပံုသြင္းၾကတဲ့အခါမွာ အရင္ကႏိုင္ငံံေရးတက္ၾကြလႈပ္ရွားသူမ်ားဟာ အခု ေပါေလာေျမာေနတဲ့ ဒီမိုကရက္ေတြ (Floating Democrats) ျဖစ္လာေတာ့တယ္။

ဒို႔ဆီမွာေရာ Floating Democrats ေတြ မ်ားလာေနၿပီလား။ အျမစ္ေတြမွ မရွိတာ။ ဘယ္လို ရွင္သန္ႏိုင္ၾကမလဲ။ (December 16, 2016)

ဘုတ္ထားျခင္း မထားျခင္း

ပါရမီအင္စတီက်ဳတည္ေထာင္သူက VOA အင္တာဗ်ဴးမွာ သူ႔အင္စတီက်ဳအေနနဲ႔ ဘာေၾကာင့္ Board of Trustee မထားခ်င္ေသးသလဲဆိုတာကို ေျပာသြားတယ္။ ျမန္မာျပည္ NGO က ဘုတ္အဖြဲ႔ဝင္ေတြဟာ ထိုင္ရုံပဲ ထိုင္ခ်င္ၿပီး အလုပ္မလုပ္ခ်င္ဘူးလို႔ ဆိုလိုဟန္ရွိတယ္။

အဖြဲ႔တိုင္းအတြက္ မမွန္ေပမယ့္ ကၽြန္ေတာ့္အေတြ႔အၾကံုအရ ဘုတ္ထဲမွာ လုပ္ငန္းကို တကယ္ စိတ္မဝင္စားတဲ့ ေရသာခိုအေခ်ာင္လိုက္သူ (free rider) ႏွစ္ေယာက္ သံုးေယာက္ေလာက္ ပါလာရင္ေတာင္ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ေတြဟာ အဆက္မျပတ္ ထိေတြ့ဆက္ဆံေနတဲ့ ဘက္တစ္ဘက္ကို ယိမ္းသြားတတ္တယ္။ လုပ္ေနရတဲ့ အုပ္စုကလဲ တို႔က သိသမွ် တတ္သမွ် လုပ္ေပးေနတယ္ဆိုတဲ့ သေဘာထားဝင္လာၿပီး program နဲ့ agenda ေတြကို အုပ္စီးမိသလို ျဖစ္လာတတ္တယ္။ လုပ္ခ်င္တာေတြ တူေနသေရြ႔၊ ေရသာခို အေခ်ာင္လိုက္တဲ့သူက လိုက္ေနသေရြ႔ကေတာ့ ျပသနာမရွိဘူး။ မတူတဲ့ အခ်ိန္က်ရင္သာ စည္းမ်ဥ္းစည္းကမ္းေတြ ခ်ေရးထားတာမရွိရင္၊ ထိေတြ႔ဆက္ဆံဖို႔ မက္ေလာက္စရာ ဖြဲ႔စည္းပံု (incentive structure) မ်ိဳး ရွိမေနရင္ အက်ပ္ေတြ႔တာပဲ။ 

ဒါ့ျပင္ ဘုတ္ကလဲ သူ႔ကိုယ္သူ လည္တယ္လို ႔ထင္မယ္။ Executive Director ကလဲ သူ႔ကိုယ္သူ ကၽြမ္းက်င္လိမ္မာတယ္၊ ဘုတ္ေက်နပ္ေအာင္ လုပ္ေပးႏိုင္တယ္လို႔ ထင္တယ္ဆိုတာမ်ိဳးလဲရွိတယ္။ ဘုတ္ကို သူပိုင္တယ္ေပါ့။ သူကပါ ဘုတ္ထဲမွာ ပါေနရင္ ပိုရွဳပ္ျပန္တယ္။ Staff လုပ္ရမယ့္ကိစၥေတြကို board က အစအဆံုး လုိက္လုပ္ေပးရင္းနဲ႔ ဘုတ္အဖြဲ႔ဝင္အနည္းစုနဲ႔ executive ကပဲ ကိုယ္ျဖစ္ခ်င္တာ ကိုယ္လုပ္သြားတာ၊ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ေတ ြေပးေနတာမ်ိဳး ျဖစ္သြားတတ္တယ္။ စိတ္တူသေဘာတူ၊ ရည္ရြယ္ခ်က္တူ တည္ေထာင္ၿပီး ဖြဲ႔ထားတဲ့ ဘုတ္ေတြမွာေတာင္ အခ်ိန္ကာလအေလ်ာက္ တခ်ိဳ႔ ဘုတ္အဖြဲ႔ဝင္ေတြေသာ္လည္းေကာင္း၊ executive ေသာ္လည္းေကာင္း လူရည္လည္ လူပါးဝလာတာမ်ိဳးေတြ အမ်ားႀကီး ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။ (December 11, 2016)

ေတာင္ေျပာ ေျမာက္ေျပာပြဲမ်ား

ျမန္မာ့အန္ဂ်ီအိုေလာကမွာ အဆီအေငၚမတည့္ဆံုး ျဖစ္ေနတဲ့အရာကေတာ့ တစ္ဖက္မွာ အမ်ားျပည္သူပါဝင္ေရးေအာ္ၿပီး အျခားတစ္ဖက္မွာ ႏိုင္ငံတကာက ဖိုရမ္ႀကီးေတြလို ဖိုရမ္ေတြလုပ္၊ လူရာဝင္ခ်င္တဲ့ အီလစ္ေတြကိုဖိတ္ၿပီး ေတာင္ေျပာ ေျမာက္ေျပာ ထင္ရာေတြေျပာခိုင္းတာပဲ။

ဒီလိုလုပ္တာဟာ မူဝါဒေရးရာ အက်ိဳးသက္ေရာက္မႈ သို႔မဟုတ္ လူထုရဲ႕ ေစ့စပ္ညိွႏႈိင္းစြမ္းကို တကယ္ တိုးျမွင့္ေပးႏိုင္ မေပးႏိုင္ေတာ့ မေသခ်ာဘူး။ သူလို ကိုယ္လို အမ်ားျပည္သူကလဲ ပြဲကထြက္လာတဲ့ ဘယ္အစီအရင္ခံစာကိုမွ စိတ္ဝင္စားမွာ မဟုတ္ဘူး။ ႏိုင္ငံေရးသမားကလဲ သူ႔အလုပ္နဲ႔ သူရွဳပ္ေနလို႔ ရလာသမွ် စာအုပ္ေတြကို ေခ်ာင္ထိုးထားလိုက္မွာပဲ။ ေနာက္မွ ဖတ္မယ္ဆိုၿပီး ဘယ္ေတာ့မွ မဖတ္ျဖစ္ဖို႔ပဲ မ်ားလိမ့္မယ္။ 

အန္ဂ်ီအိုေတြအတြက္ကေတာ့ တစ္အခ်က္၊ ႏွစ္ကုန္မွာ ေငြျဖဳန္းလို႔ ေကာင္းတယ္။ ႏွစ္အခ်က္၊ နာမည္ႀကီးေတြခ်င္း ဆံုရေတာ့ ေပ်ာ္ဖို႔ေကာင္းတယ္။ အဖိတ္ခံရတဲ့သူကလဲ သူ႔ကို အသိအမွတ္ျပဳတယ္။ ဆီေလ်ာ္ေအာင္ လုပ္ေပးတယ္ (ဒါက အဂၤလိပ္လိုေတြးၿပီး ဗမာလိုေရးတာ) ဆိုၿပီး ေက်းဇူးတင္မယ္။ ကိုယ္နာမည္ႀကီးတယ္ဆိုတာလဲ ထပ္အတည္ျပဳဳၿပီး ျဖစ္တယ္။

ပြဲက ထြက္လာတဲ့ အၾကံဥာဏ္ေတြကေတာ့လား။ ထင္ျမင္ခ်က္ဆိုတာ ကမၻာေပၚမွာ အေပါဆံုးအရာလို႔ေတာင္ သိုးေဆာင္းေတြက တစ္ခါတစ္ရံ ေျပာၾကေလ့ရွိတယ္ေလ။ လူတိုင္း ကိုယ္ထင္ရာကို ႏိုင္ငံေရးသံုးသပ္ခ်က္အေနနဲ႔ ေလွ်ာက္ေရးေနၾကတဲ့ အခုလို ေခတ္ႀကီးမွာ ပိုဆိုးတာေပါ့။
လူထုကို သူတိုရဲ႕႔ ဘံုအက်ိဳးစီးပြားတစ္ရပ္အတြက္ တစ္ခုခု တည္မေပးႏိုင္ဘဲနဲ႔ေတာ့ ဘယ္အားေကာင္းတဲ့ လႈပ္ရွားမႈမ်ိဳးမွလဲ ျဖစ္လာမွာ မဟုတ္ဘူး။ အန္ဂ်ီအိုဆိုတဲ႔သူေတြ၊ ကိုယ့္ကိုယ္ကို အေတြးတင့္ကားႀကီးေတြလို႔ေျပာေနသူေတြကလဲ ဒါကို လုပ္ေနတယ္လို႔ မထင္ပါဘူး။ တိုင္းျပည္ကို စနစ္တစ္ခုထဲက ကယ္ထုတ္တယ္ဆိုတာထက္ ကိုယ့္ကိုယ္ကို ကယ္ေနၾကတယ္လို႔ပဲ ထင္တယ္။ (December 18, 2016)