အက်အနေကာက္ႏိုင္ငံေရး (၁) / အကျအနကောက်နိုင်ငံရေး (၁)

လြန္ခဲ့တဲ့ႏွစ္အနည္းငယ္အတြင္း အေမရိကန္နဲ႔ ဥေရာပမွာ လူၿပိန္းႀကိဳက္ဝါဒီ ႏိုင္ငံေရးသမားေတြ၊ႏိုင္ငံေရးပါတီေတြ အာဏာရလာတယ္။ သို႕မဟုတ္ အာဏာရအသိုင္းအဝိုင္းထဲ ေရာက္ရွိလာၾကတယ္။ ဒီေဒသေတြဟာ အစဥ္အလာအားျဖင့္ လက္ဝဲျဖစ္ေစ၊ လက္ယာျဖစ္ေစ လစ္ဘရယ္အယူအဆ (က်မ္းရုိးလာ လြတ္လပ္တဲ့၊ အစြန္းမေရာက္တဲ့ အဓိပၸာယ္) အေပၚ အေျခခံထားတဲ့ လူ႕အဖြဲ႔အစည္းေတြျဖစ္တယ္။ စစ္ပြဲေပါင္းမ်ားစြာ ႏိုင္ခဲ့ၿပီး ကမာၻႀကီးကို စီးပြားေရး၊ ႏိုင္ငံေရးအရ အုပ္စိုးလႊမ္းမိုးထားႏိုင္တာဟာ လူ႕အခြင့္အေရး၊ လူနည္းစုအခြင့္အေရး၊ က်ားမတန္းတူျဖစ္ေရးအစရွိတဲ့ လစ္ဘရယ္တန္ဖိုးေတြေၾကာင့္လို႕ သူတို႔ ယံုၾကည္ၾကတယ္။


အဲဒီထဲမွာမွ အေမရိကန္ႏိုင္ငံဟာ အစြန္းေရာက္ၿပီဆိုရင္ သူတကာထက္ အစြန္းေရာက္တဲ့ႏိုင္ငံျဖစ္တယ္။ တကယ္ေတာ့ ထရမ့္လိုမ်ိဳး လူၿပိန္းႀကိဳက္ လက္ယာစြန္းႏိုင္ငံေရးသမားေတြဟာ ဒုတိယကမာၻစစ္ေနာက္ပိုင္း ဥေရာပႏိုင္ငံေရးမွာ အမ်ားႀကီးရွိတယ္။ သူတို႔ အာဏာ မရလာေအာင္ တားထားခဲ့ႏိုင္တာလည္းရွိတယ္။ အာဏာရလာေတာ့လည္း ခဏပဲ။ အေမရိကန္လို အင္အားႀကီးႏိုင္ငံမဟုတ္ေတာ့ တစ္ကမာၻလံုးအတိုင္းအတာနဲ႕ ဂရုစိုက္စရာလည္းမလိုဘူးေပါ့။
အေမရိကန္ေတြ အစြန္းေရာက္တဲ့အခါ လက္ယာမွာတင္မက လက္ဝဲဘက္မွာပါ အလြန္အကၽြံေတြျဖစ္တယ္။ လတ္တေလာအားျဖင့္ လူမ်ိဳးေရးနဲ႔ပတ္သက္သမွ်၊ အမ်ိဳးသမီးအခြင့္အေရးနဲ႔ပတ္သက္သမွ် ကိစၥရပ္အားလံုးဟာ အေမရိကန္ျပည္မွာ အလြန္ ထိလြယ္ရွလြယ္တဲ့အရာေတြျဖစ္တယ္။ သမၼတထရမ့္နဲ႔ ရီပတ္ဘလစ္ကန္ေတြ အသာစီးရေနတာကို မေက်နပ္တဲ့ ဒီမိုကရက္ေတြနဲ႔ လက္ဝဲအဖြဲ႔ေပါင္းစံုက အမည္လကၡဏာႏိုင္ငံေရးကို ေရွ႕တန္းတင္ၿပီး သည္းသည္းမည္းမည္း တိုက္ခိုက္ေနၾကခ်ိန္ျဖစ္တယ္။


အမ်ိဳးသမီးအခြင့္အေရးလႈံ႔ေဆာ္မႈေတြ လုပ္လာၾကတဲ့အခါ သာမန္ေျပာဆိုေဆြးေႏြးေနက် အေၾကာင္းအရာေတြဟာ ႏိုင္ငံေရးအရ မမွန္ကန္တဲ့အသံုးအႏႈန္းေတြအျဖစ္ သတ္မွတ္ခံလာရတယ္။ ဥပမာ မေကာင္းတဲ့ အရည္အေသြးတစ္ခုကို ရည္ညႊန္းရာမွာ အမ်ိဳးသမီးနဲ႕ သြားႏိႈင္းယွဥ္လို႔မရဘူး။ ျမန္မာစကား 'မိန္းမလို မိန္းမရ'စသျဖင့္ထည့္ေျပာရင္ ျပႆနာတက္မယ္။ ဒီေလာက္ကေတာ့ ျမန္မာျပည္က အမ်ိဳးသမီးအခြင့္အေရးအဖြဲ႔ေတြလည္း သိတယ္။


ဒါေပမဲ့ တျခားတစ္ဖက္မွာ ေယာက်ာ္းေတြရဲ႕ ေယာက်ာ္းဆန္ေအာင္လုပ္တဲ့ ျပဳမူေျပာဆိုမႈေတြကိုလည္း ေဝဖန္တိုက္ခိုက္လာၾကတယ္။ အေၾကာင္းျပခ်က္က လက္ယာစြန္းအဖြဲ႕ေတြရဲ႕ ဝါဒျဖန့္ခ်ိမႈေတြမွာ ေယာက်ာ္းဆန္မႈဆံုးရွံဳးသြားတာ၊ ဒီလိုဆံုးရွံဳးသြားတာကို ျပန္ရေအာင္လုပ္တာ၊ အႏိုင္က်င့္မခံဘဲ ေယာက်ာ္းဘသား လုပ္ျပတာေတြပါတဲ့အတြက္လို႔ ဆိုပါတယ္။ ေယာက်ာ္းစိတ္ေပ်ာက္ေအာင္ အလုပ္ခံရတာကို အဂၤလိပ္လို emasculate လို႔ေခၚတယ္။ ဥေရာပနဲ႕ အေမရိကန္ လက္ယာစြန္းလူျဖဴႀကီးစိုးေရးဝါဒီေတြရဲ႕ ေဟာေျပာေဆြးေႏြးခ်က္ေတြမွာ တြင္တြင္က်ယ္က်ယ္ေတြ႔ရလို႔ဆိုၿပီး လက္ဝဲ လစ္ဘရယ္ေတြနဲ႔ မဝါဒီေတြက အဲဒီလို သရုပ္ေဖာ္တာကိုလည္း မႀကိဳက္ပါ။


မေန႔က သမၼတထရမ့္ကို ကားေညး ဝက္စ္ က အိမ္ျဖဴေတာ္မွာ သြားေတြ႕ေတာ့ Make America Great Again မဲဆြယ္ဦးထုပ္ ေဆာင္းသြားတယ္။ ဒီဦးထုပ္ေဆာင္းထားရလို႔ သူ႕မွာခြန္အားရွိလာတယ္လို႔ေျပာတယ္။ ထရမ့္ကိုလည္း စူပါမင္းပဲလို႔ ေျမွာက္သြားတယ္။ လစ္ဘရယ္ဝါဒီ၊ မဝါဒီေတြကေတာ့ ဒါကို ေယာက်ာ္းဆန္ျခင္းရွဳေထာင့္၊ ဖိုၾကီးစိုးေရးဝါဒ (patriarchy) အျမင္ေတြကပဲ ျမင္လိမ့္မယ္။ တခ်ိဳ႕ကဆိုရင္ မမုန္းတီးေရးဝါဒ (misogyny) အထိဆြဲၿပီး ေဝဖန္ရွဳတ္ခ်ၾကလိမ့္မယ္။


ထိုနည္းတူ အေမရိကန္က အမ်ိဳးသမီးေတြအေပၚ ဗလကၠာရျပဳမႈကိုေဖာ္ထုတ္ဆန္႔က်င္တဲ့ မီတူးလႈပ္ရွားမႈမွာလည္း အလြန္အကၽြံသေဘာေတြ ပါေနတယ္။ ဒါကိုရိပ္မိလို႔ တခ်ိဳ႕ ျပင္သစ္အမ်ိဳးသမီးအႏုပညာရွင္ေတြက အစပိုင္းမွာ လက္မခံၾကတာျဖစ္တယ္။ ဒါေပမဲ့ သူတို႔လည္း ႏိုင္ငံေရးဖိအားကို ေရရွည္ မခံႏိုင္ဘူး။ ေနာက္ဆံုး စကားျပန္ရုပ္သိမ္းေပးရတာပဲ။ အေမရိကန္လႈံ႕ေဆာ္သူေတြေျပာတဲ့ ဗလကၠာရစြပ္စြဲခ်က္တခ်ိဳ႔ဟာ သိပ္ေဝဝါးလြန္းတယ္။ အခုသူတို႔ လက္ရွိသံုးႏႈန္းေနတဲ့ အဓိပၸာယ္နဲ႔ဆို ျမန္မာႏိုင္ငံက သိန္းေဖတို႔၊ ေမာင္ႏုတို႔လဲ ေသခ်ာေပါက္ ၿငိမွာပဲ။


ပိုႀကီးမားတဲ့ ျပႆနာက အေမရိကန္နဲ႔ ဥေရာပ ျပည္တြင္းႏိုင္ငံေရးက အျငင္းပြားဆဲ အေတြးအေခၚအယူအဆေတြကို ျပည္ပႏိုင္ငံေရးကို အတံုးလိုက္အတစ္လိုက္ တင္ပို႔တာ မခံရဖို႔ပဲ။ သမိုင္းမွာ လက္ေတြ႔အားျဖင့္ ေက်းကၽြန္စနစ္၊ လူမ်ိဳးေရးခြဲျခားမႈ၊ လူမ်ိဳးတံုးသတ္ျဖတ္မႈေတြကို က်ဴးလြန္ခဲ့တဲ့ႏိုင္ငံေတြက သူတို႔ကိုလိုနီျဖစ္ခဲ့တဲ့ သို႔မဟုတ္ သူတို႔ု႔လက္ေဝခံလို႔ သေဘာထားတဲ့ ႏိုင္ငံေလးေတြအေပၚ အလားတူျပစ္ခ်က္ေတြနဲ႔ စြပ္စြဲဖိႏွိပ္တာမ်ိဳးကို တြန္းလွန္ရပါမယ္။ တစ္ဦးအတြက္အစာဟာ အျခားတစ္ဦးအတြက္ အဆိပ္ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။ ႏိုင္ငံတိုင္းဟာ မိမိၾကမၼာကိုမိမိဖန္တီးပိုင္ခြင့္ရွိပါတယ္။ မိမိျပည္တြင္းႏိုင္ငံေရးရဲ႕ စည္းမ်ဥ္းစည္းကမ္းမ်ားနဲ႔ အယူဝါဒတန္ဖိုးမ်ားကို ျပည္ပမွ ပံုတူမကူးခ်ဘဲ မိမိတို့ဘာသာ ဥာဏ္ပညာျဖင့္ တည္ေဆာက္ယူၾကရာမွာျဖစ္ပါတယ္။

(Unicode)

  လွန်ခဲ့တဲ့နှစ်အနည်းငယ်အတွင်း အမေရိကန်နဲ့ ဥရောပမှာ လူပြိန်းကြိုက်ဝါဒီ နိုင်ငံရေးသမားတွေ၊နိုင်ငံရေးပါတီတွေ အာဏာရလာတယ်။ သို့မဟုတ် အာဏာရအသိုင်းအဝိုင်းထဲ ရောက်ရှိလာကြတယ်။ ဒီဒေသတွေဟာ အစဉ်အလာအားဖြင့် လက်ဝဲဖြစ်စေ၊ လက်ယာဖြစ်စေ လစ်ဘရယ်အယူအဆ (ကျမ်းရိုးလာ လွတ်လပ်တဲ့၊ အစွန်းမရောက်တဲ့ အဓိပ္ပာယ်) အပေါ် အခြေခံထားတဲ့ လူ့အဖွဲ့အစည်းတွေဖြစ်တယ်။ စစ်ပွဲပေါင်းများစွာ နိုင်ခဲ့ပြီး ကမ္ဘာကြီးကို စီးပွားရေး၊ နိုင်ငံရေးအရ အုပ်စိုးလွှမ်းမိုးထားနိုင်တာဟာ လူ့အခွင့်အရေး၊ လူနည်းစုအခွင့်အရေး၊ ကျားမတန်းတူဖြစ်ရေးအစရှိတဲ့ လစ်ဘရယ်တန်ဖိုးတွေကြောင့်လို့ သူတို့ ယုံကြည်ကြတယ်။


အဲဒီထဲမှာမှ အမေရိကန်နိုင်ငံဟာ အစွန်းရောက်ပြီဆိုရင် သူတကာထက် အစွန်းရောက်တဲ့နိုင်ငံဖြစ်တယ်။ တကယ်တော့ ထရမ့်လိုမျိုး လူပြိန်းကြိုက် လက်ယာစွန်းနိုင်ငံရေးသမားတွေဟာ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်နောက်ပိုင်း ဥရောပနိုင်ငံရေးမှာ အများကြီးရှိတယ်။ သူတို့ အာဏာ မရလာအောင် တားထားခဲ့နိုင်တာလည်းရှိတယ်။ အာဏာရလာတော့လည်း ခဏပဲ။ အမေရိကန်လို အင်အားကြီးနိုင်ငံမဟုတ်တော့ တစ်ကမ္ဘာလုံးအတိုင်းအတာနဲ့ ဂရုစိုက်စရာလည်းမလိုဘူးပေါ့။


အမေရိကန်တွေ အစွန်းရောက်တဲ့အခါ လက်ယာမှာတင်မက လက်ဝဲဘက်မှာပါ အလွန်အကျွံတွေဖြစ်တယ်။ လတ်တလောအားဖြင့် လူမျိုးရေးနဲ့ပတ်သက်သမျှ၊ အမျိုးသမီးအခွင့်အရေးနဲ့ပတ်သက်သမျှ ကိစ္စရပ်အားလုံးဟာ အမေရိကန်ပြည်မှာ အလွန် ထိလွယ်ရှလွယ်တဲ့အရာတွေဖြစ်တယ်။ သမ္မတထရမ့်နဲ့ ရီပတ်ဘလစ်ကန်တွေ အသာစီးရနေတာကို မကျေနပ်တဲ့ ဒီမိုကရက်တွေနဲ့ လက်ဝဲအဖွဲ့ပေါင်းစုံက အမည်လက္ခဏာနိုင်ငံရေးကို ရှေ့တန်းတင်ပြီး သည်းသည်းမည်းမည်း တိုက်ခိုက်နေကြချိန်ဖြစ်တယ်။


အမျိုးသမီးအခွင့်အရေးလှုံ့ဆော်မှုတွေ လုပ်လာကြတဲ့အခါ သာမန်ပြောဆိုဆွေးနွေးနေကျ အကြောင်းအရာတွေဟာ နိုင်ငံရေးအရ မမှန်ကန်တဲ့အသုံးအနှုန်းတွေအဖြစ် သတ်မှတ်ခံလာရတယ်။ ဥပမာ မကောင်းတဲ့ အရည်အသွေးတစ်ခုကို ရည်ညွှန်းရာမှာ အမျိုးသမီးနဲ့ သွားနှိုင်းယှဉ်လို့မရဘူး။ မြန်မာစကား 'မိန်းမလို မိန်းမရ'စသဖြင့်ထည့်ပြောရင် ပြဿနာတက်မယ်။ ဒီလောက်ကတော့ မြန်မာပြည်က အမျိုးသမီးအခွင့်အရေးအဖွဲ့တွေလည်း သိတယ်။


ဒါပေမဲ့ တခြားတစ်ဖက်မှာ ယောကျာ်းတွေရဲ့ ယောကျာ်းဆန်အောင်လုပ်တဲ့ ပြုမူပြောဆိုမှုတွေကိုလည်း ဝေဖန်တိုက်ခိုက်လာကြတယ်။ အကြောင်းပြချက်က လက်ယာစွန်းအဖွဲ့တွေရဲ့ ဝါဒဖြန့်ချိမှုတွေမှာ ယောကျာ်းဆန်မှုဆုံးရှုံးသွားတာ၊ ဒီလိုဆုံးရှုံးသွားတာကို ပြန်ရအောင်လုပ်တာ၊ အနိုင်ကျင့်မခံဘဲ ယောကျာ်းဘသား လုပ်ပြတာတွေပါတဲ့အတွက်လို့ ဆိုပါတယ်။ ယောကျာ်းစိတ်ပျောက်အောင် အလုပ်ခံရတာကို အင်္ဂလိပ်လို emasculate လို့ခေါ်တယ်။ ဥရောပနဲ့ အမေရိကန် လက်ယာစွန်းလူဖြူကြီးစိုးရေးဝါဒီတွေရဲ့ ဟောပြောဆွေးနွေးချက်တွေမှာ တွင်တွင်ကျယ်ကျယ်တွေ့ရလို့ဆိုပြီး လက်ဝဲ လစ်ဘရယ်တွေနဲ့ မဝါဒီတွေက အဲဒီလို သရုပ်ဖော်တာကိုလည်း မကြိုက်ပါ။


မနေ့က သမ္မတထရမ့်ကို ကားညေး ဝက်စ် က အိမ်ဖြူတော်မှာ သွားတွေ့တော့ Make America Great Again မဲဆွယ်ဦးထုပ် ဆောင်းသွားတယ်။ ဒီဦးထုပ်ဆောင်းထားရလို့ သူ့မှာခွန်အားရှိလာတယ်လို့ပြောတယ်။ ထရမ့်ကိုလည်း စူပါမင်းပဲလို့ မြှောက်သွားတယ်။ လစ်ဘရယ်ဝါဒီ၊ မဝါဒီတွေကတော့ ဒါကို ယောကျာ်းဆန်ခြင်းရှုထောင့်၊ ဖိုကြီးစိုးရေးဝါဒ (patriarchy) အမြင်တွေကပဲ မြင်လိမ့်မယ်။ တချို့ကဆိုရင် မမုန်းတီးရေးဝါဒ (misogyny) အထိဆွဲပြီး ဝေဖန်ရှုတ်ချကြလိမ့်မယ်။


ထိုနည်းတူ အမေရိကန်က အမျိုးသမီးတွေအပေါ် ဗလက္ကာရပြုမှုကိုဖော်ထုတ်ဆန့်ကျင်တဲ့ မီတူးလှုပ်ရှားမှုမှာလည်း အလွန်အကျွံသဘောတွေ ပါနေတယ်။ ဒါကိုရိပ်မိလို့ တချို့ ပြင်သစ်အမျိုးသမီးအနုပညာရှင်တွေက အစပိုင်းမှာ လက်မခံကြတာဖြစ်တယ်။ ဒါပေမဲ့ သူတို့လည်း နိုင်ငံရေးဖိအားကို ရေရှည် မခံနိုင်ဘူး။ နောက်ဆုံး စကားပြန်ရုပ်သိမ်းပေးရတာပဲ။ အမေရိကန်လှုံ့ဆော်သူတွေပြောတဲ့ ဗလက္ကာရစွပ်စွဲချက်တချို့ဟာ သိပ်ဝေဝါးလွန်းတယ်။ အခုသူတို့ လက်ရှိသုံးနှုန်းနေတဲ့ အဓိပ္ပာယ်နဲ့ဆို မြန်မာနိုင်ငံက သိန်းဖေတို့၊ မောင်နုတို့လဲ သေချာပေါက် ငြိမှာပဲ။


ပိုကြီးမားတဲ့ ပြဿနာက အမေရိကန်နဲ့ ဥရောပ ပြည်တွင်းနိုင်ငံရေးက အငြင်းပွားဆဲ အတွေးအခေါ်အယူအဆတွေကို ပြည်ပနိုင်ငံရေးကို အတုံးလိုက်အတစ်လိုက် တင်ပို့တာ မခံရဖို့ပဲ။ သမိုင်းမှာ လက်တွေ့အားဖြင့် ကျေးကျွန်စနစ်၊ လူမျိုးရေးခွဲခြားမှု၊ လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှုတွေကို ကျူးလွန်ခဲ့တဲ့နိုင်ငံတွေက သူတို့ကိုလိုနီဖြစ်ခဲ့တဲ့ သို့မဟုတ် သူတို့ု့လက်ဝေခံလို့ သဘောထားတဲ့ နိုင်ငံလေးတွေအပေါ် အလားတူပြစ်ချက်တွေနဲ့ စွပ်စွဲဖိနှိပ်တာမျိုးကို တွန်းလှန်ရပါမယ်။ တစ်ဦးအတွက်အစာဟာ အခြားတစ်ဦးအတွက် အဆိပ်ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ နိုင်ငံတိုင်းဟာ မိမိကြမ္မာကိုမိမိဖန်တီးပိုင်ခွင့်ရှိပါတယ်။ မိမိပြည်တွင်းနိုင်ငံရေးရဲ့ စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းများနဲ့ အယူဝါဒတန်ဖိုးများကို ပြည်ပမှ ပုံတူမကူးချဘဲ မိမိတို့ဘာသာ ဉာဏ်ပညာဖြင့် တည်ဆောက်ယူကြရာမှာဖြစ်ပါတယ်။