ECPR ညီလာခံမွာ "ႏိုင္ငံေရးသိပၸံ ပညာေရး အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာျဖစ္လာျခင္း၏
အက်ိဳးဆက္မ်ား" (The Consequences of the Internationalisation of
Political
Science Education) ဆိုတဲ့ ေခါင္းစဥ္နဲ႔လဲ အထူးေဆြးေႏြးပြဲတစ္ခု ပါပါတယ္။ အဲဒီမွာ ဝင္ေဆြးေႏြးသူတစ္ေယာက္အျဖစ္ ပါဝင္တဲ့ ဖင္လန္ႏိုင္ငံက ဆရာေျပာတာက သူအလုပ္လုပ္တဲ့ တကၠသိုလ္မွာ ႏိုင္ငံေရးသိပၸံကို သီးျခား႒ာန ထားမေပးေတာ့ေၾကာင္း၊ ႏိုင္ငံေရးသိပၸံဆရာေတြဟာ မက္ခရုိေဘာဂေဗဒ ဆန္းစစ္ေလ့လာေရး (Macroeconomic Analysis) ဒါမွမဟုတ္ လူမႈသုေတသန (Social Research) ဌာနတစ္ခုခုေအာက္ သြားေနရေၾကာင္း ေျပာပါတယ္။ ေနာက္ၿပီး ႏိုင္ငံေရးသိပၸံပညာဟာ တျခားဘာသာရပ္ေတြနဲ႔ ႏိႈင္းယွဥ္ရင္ သက္တမ္းႏုတဲ့ ဘာသာရပ္ျဖစ္တယ္။ ၁၉ ရာစုေလာက္မွာမွ အေမရိကန္မွာ စတင္ ေပၚေပါက္ခဲ့ၿပီး ဥေရာပေျမာက္ပိုင္း စကင္ေဒေနးဗီးယားႏိုင္ငံေတြမွာ ေရာက္ရွိ ထြန္းကားခဲ့တယ္။ ၿဗိတိန္နဲ႔ ျပင္သစ္တို႔ရဲ႕ ႏိုင္ငံေရးသိပၸံပညာအေပၚထားတဲ့ သတ္မွတ္ခ်က္ သေဘာထားကလဲ အေမရိကန္၊ စကင္ေဒေနးဗီးယားနဲ႔ မတူျပန္ဘူး။
ဒီဆရာ ေျပာသြားတဲ့အတိုင္း ၿဗိတိသွ်ပညာရွင္ေတြက ႏိုင္ငံေရးသိပၸံကို ႏိုင္ငံေရးအေတြးအေခၚသမိုင္းနဲ႔ ခြဲၿပီး ေလ့လာႏိုင္တယ္၊ ေလ့လာသင့္တယ္လို႔ မထင္ဘူး။ ျပင္သစ္အစဥ္အလာမွာလဲ ႏိုင္ငံေရးသိပၸံမ်ား (political sciences) ဆိုၿပီး ဗဟုဝုဒ္အသံုးကို သံုးစြဲခဲ့တယ္။ အခုေခတ္ လူမႈသိပၸံမ်ား (social sciences) လို႔ သံုးသလိုမ်ိဳးပဲ။ ျပင္သစ္ရဲ႕ ႏိုင္ငံေရးေလ့လာမႈဟာ သမိုင္းဆိုင္ရာ လူမႈေဗဒ (historical sociology)၊ လူမႈမႏုႆေဗဒ (social anthropology) နဲ႔ ဥပေဒပညာ (law) ေတြကို ဦးစားေပးတယ္။ အထူးသျဖင့္ ဖြဲ႕စည္းအုပ္ခ်ဳပ္ပံုအေျခခံဥပေဒ (constitutional law) ရဲ႕ လႊမ္းမိုးမႈ အေတာ္မ်ားေၾကာင္း ေတြ႕ရတယ္။ ကၽြန္ေတာ္ ျပင္သစ္မွာ ေနခဲ့တဲ့ တကၠသိုလ္အေဆာင္က ေလ့လာေရးအဖြဲ႕ေတြမွာေတာင္ ဥပေဒ နဲ႔ ႏိုင္ငံေရးသိပၸံကို တစ္ဖြဲ႔ထဲ အတူတူထားၿပီး Law and Political Sciences Study Group လို႔ ေခၚတယ္။
ဒါေပမဲ့ ကမၻာမွာ လႊမ္းမိုးထားတာကေတာ့ အေမရိကန္ပံုစံ ႏိုင္ငံေရးသိပၸံပညာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီပံုစံမွာ လြယ္လြယ္ေျပာရရင္ စာရင္းအင္း ခြဲျခမ္းစိပ္ျဖာမႈေတြ (statistical analysis)၊ ဆင္ျခင္နည္းက်ေရြးခ်ယ္မႈသီအိုရီေတြ (rational choice theories)၊ သခ်ၤာတြက္ပံုေသနည္းထုတ္တာေတြ (formal modeling) အမ်ားႀကီး ပါတယ္။ ကၽြန္ေတာ့္ဆရာတစ္ေယာက္ေျပာတဲ့ စကားအရဆိုရင္ေတာ့ counting ေပါ့။ ဒီလိုနည္းနဲ႔ ႏိုင္ငံေရးကို ေလ့လာရင္ ဘယ္ႏိုင္ငံ၊ ဘယ္လူ႔အဖြဲ႕အစည္းမွလဲ ကိုယ္တိုင္ေရာက္ဖူးဖို႕ မလိုဘူး။ စာရင္းလုပ္လို႔ရမယ့္ ကိန္းဂဏန္း (data set) ေကာင္းေကာင္း ရွိဖို႔ပဲလိုတယ္။ ေနာက္တစ္ခ်က္ ပညာရွင္အခ်င္းခ်င္းၾကား ကဲ႔ရဲ႕လြတ္ေအာင္ နည္းနာ (method) မွန္ဖို႔လိုတယ္။ သခ်ာၤတြက္တဲ့ ႏိုင္ငံေရးသိပၸံပညာရွင္မ်ားအတြက္ လူမႈျဖစ္စဥ္ေတြရဲ႕ ေၾကာင္းက်ိဳးဆက္စပ္မႈ (causal relations) ကို ရွာဖို႔က အဓိကျဖစ္တယ္။ေအာ္စလိုတကၠသိုလ္၊ ႏိုင္ငံေရးဌာနမွာလဲ စာရင္းၾကည့္ သခ်ာၤတြက္တဲ့ဆရာက ၉၀% ေလာက္ရွိတယ္။ အေမရိကန္က နာမည္ေက်ာ္တကၠသိုလ္ေတြရဲ႕ ႏိုင္ငံေရးသိပၸံဌာနေတြမွာလဲ အလားတူပဲ။ သခ်ာၤတြက္တဲ့ ႏိုင္ငံေရးသိပၸံပညာရွင္က အနည္းဆံုး ၆၀%-၇၀% ေတာ့ ရွိလိမ့္မယ္။
ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕ ႏိုင္ငံေရးသိပၸံပညာအေၾကာင္း ျပန္သံုးသပ္ၾကည့္ရင္ လူမႈေရးသိပၸံေတြအတြက္ ေနရာရွိရဲ႕လားက စရမယ္။ အေနာက္ႏိုင္ငံေတြမွာ လူမႈေရးသိပၸံေခါင္းစဥ္ေအာက္ ထည့္ၾကတဲ့ ေဘာဂေဗဒ (economics) ဟာ ျမန္မာျပည္မွာ သီးသန္႕တကၠသိုလ္တစ္ခု ျဖစ္တယ္။ ျပည္သူ႔ေရးရာမူဝါဒ (public policy) တို႔၊ ျပည္သူ႕ေရးရာစီမံခန္႕ခြဲေရးပညာ (public administration) တို႔ကိုလဲ မဟာဘြဲ႕သင္တန္းေတြ ဖြင့္ထားတယ္။ တျခားတစ္ဖက္က ၾကည့္ျပန္ေတာ့ အခု ႏိုင္ငံေရးသိပၸံကို သင္ေနတဲ့ ႏိုင္ငံတကာဆက္ဆံေရးဌာနေတြဟာ ဝိဇၨာဘာသာတြဲေအာက္ ဝင္ေနတယ္။ မႏုႆေဗဒနဲ႕ ပထဝီဝင္လဲ ထိုနည္းတူပဲ။ လူမႈေဗဒဘာသာရပ္ရယ္လို႔ သီးျခား ျပန္သင္လာရင္လဲ ဝိဇၨာေအာက္ ထည့္ဦးမွာပဲ။ ေအာ္စလိုတကၠသိုလ္မွာ မႏုႆေဗဒနဲ႕ မႏုႆပထဝီဝင္ (human geography) ကို လူမႈသိပၸံမ်ားအျဖစ္ သတ္မွတ္ပါတယ္။ သမိုင္း (history)၊ ဘာသာစကား (languages) နဲ႔ ေဒသိယေလ့လာေရး (area studies) ေတြကိုေတာ့ Faculty of Humanities ထဲ ေနရာေပးပါတယ္။ ကၽြန္ေတာ္ဆိုလိုခ်င္တာက ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ လူမႈသိပၸံမ်ားဆိုတဲ့ ပညာရပ္အတြဲတစ္ခုလံုး မထင္မရွား ျဖစ္ေနရတဲ့အေျခအေနပါ။
ႏိုင္ငံေရးသိပၸံပညာကို မ်ိဳးဆက္သစ္ လူငယ္ ေက်ာင္းသားေတြ သင္ယူခ်င္စိတ္လဲ အမ်ားႀကီးရွိတာေတြ႔ရပါတယ္။ လက္ရွိ သင္ရုိးေတြကလဲ စာက်က္လို႔ရဖို႔ စာဖတ္သင္ေနရတဲ့ အေတာ္ သာမန္အဆင့္ပဲရွိပါတယ္။ ဒီၾကားထဲ သမိုင္းဌာနနဲ႕ ႏိုင္ငံတကာဆက္ဆံေရးဌာနတို႔ ဘာသာရပ္သင္ရုိးတခ်ိဳ႕အေပၚ အျငင္းပြားၾက၊ လုၾကတာေတြ ၾကားရပါတယ္။ ဥပမာ၊ ႏိုင္ငံေရးအေတြးအေခၚသမိုင္း ဆိုရင္ သမိုင္းဆရာေတြကလဲ သမိုင္းမို႔ ဆက္သင္ခ်င္တယ္။ ႏိုင္ငံတကာဆက္ဆံေရးဆရာေတြကလဲ ႏိုင္ငံေရးျဖစ္လို႔ ယူသင္ခ်င္တယ္။ အေတြးအေခၚပဲဆိုၿပီး ဒႆနိကေဗဒ (philosophy) ဌာနက မေတာင္းလို႔ ေတာ္ေသးတယ္။
ဘယ္သူပဲ သင္သင္ ႏိုင္ငံေရးသိပၸံ ပီပီျပင္ျပင္ျဖစ္ေအာင္ေတာ့ လုပ္ဖို႔ အေရးႀကီးတယ္။ သခ်ာၤမတြက္ခိုင္းခ်င္ရင္ေတာင္ အနည္းဆံုးေတာ့ အေထာက္အထား အေျချပဳတဲ့ သုေတသန (evidence-based research)၊ ေၾကာင္းက်ိဳး ယႏၱရား (causal mechanisms) ရွာတဲ့ ေလ့လာမႈမ်ိဳးေလာက္ေတာ့ ျဖစ္လာဖို႔၊ ေဝဖန္ဆန္းစစ္မႈ (critical thinking) ရွိတဲ့ ေစာဒနာေတြ ထုတ္ႏိုင္လာေအာင္ ေလ့က်င့္ သင္ၾကားေပးဖို႔လိုတယ္။ ဇာတ္ေၾကာင္းကို အေျဖာင့္ႀကီးေျပာ၊ အေသးစိတ္အခ်က္ေတြ ျပြတ္သိပ္ထည့္၊ ၿပီးေတာ့ ဘာေၾကာင္းက်ိဳးသံုးသပ္မႈမ်ိဳးမွ မပါတဲ့ ေလ့လာမႈမ်ိဳးေတြနဲ႕ကေတာ့ ပညာရပ္လဲ သိပ္ၾကာၾကာခံမွာ မဟုတ္ဘူး။ "တို႔အရပ္မွာေတာ့ ဒီလိုဇာတ္ပဲ ကတယ္"ဆိုၿပီး အတၱေနာမတိဘက္ သိပ္လိုက္သြားရင္လဲ ႏိုင္ငံေရးသိပၸံဆိုၿပီး နတ္ပြဲေတြ၊ အသုဘေတြ၊ ပူးေပါင္းၾကံစည္မႈေတြ (conspiracies) ကို ေလ့လာတဲ့ မႏုႆေဗဒဆန္ဆန္ ျဖစ္သြားမွာပဲ။ မႏုႆေဗဒဆိုရင္ေတာင္ ကိုယ္ေျပာခ်င္တာကို ယံုေအာင္ေျပာႏိုင္ဖို႔ အရည္အခ်င္း လိုေသးတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ေအာ္စလိုတကၠသိုလ္မွာ မႏုႆေဗဒေက်ာင္းသားေတြကိုလဲ လူမႈသိပၸံဆိုင္ရာ ဒႆနိကေဗဒ (philosophy of social science) တက္ခိုင္းတယ္။
Science Education) ဆိုတဲ့ ေခါင္းစဥ္နဲ႔လဲ အထူးေဆြးေႏြးပြဲတစ္ခု ပါပါတယ္။ အဲဒီမွာ ဝင္ေဆြးေႏြးသူတစ္ေယာက္အျဖစ္ ပါဝင္တဲ့ ဖင္လန္ႏိုင္ငံက ဆရာေျပာတာက သူအလုပ္လုပ္တဲ့ တကၠသိုလ္မွာ ႏိုင္ငံေရးသိပၸံကို သီးျခား႒ာန ထားမေပးေတာ့ေၾကာင္း၊ ႏိုင္ငံေရးသိပၸံဆရာေတြဟာ မက္ခရုိေဘာဂေဗဒ ဆန္းစစ္ေလ့လာေရး (Macroeconomic Analysis) ဒါမွမဟုတ္ လူမႈသုေတသန (Social Research) ဌာနတစ္ခုခုေအာက္ သြားေနရေၾကာင္း ေျပာပါတယ္။ ေနာက္ၿပီး ႏိုင္ငံေရးသိပၸံပညာဟာ တျခားဘာသာရပ္ေတြနဲ႔ ႏိႈင္းယွဥ္ရင္ သက္တမ္းႏုတဲ့ ဘာသာရပ္ျဖစ္တယ္။ ၁၉ ရာစုေလာက္မွာမွ အေမရိကန္မွာ စတင္ ေပၚေပါက္ခဲ့ၿပီး ဥေရာပေျမာက္ပိုင္း စကင္ေဒေနးဗီးယားႏိုင္ငံေတြမွာ ေရာက္ရွိ ထြန္းကားခဲ့တယ္။ ၿဗိတိန္နဲ႔ ျပင္သစ္တို႔ရဲ႕ ႏိုင္ငံေရးသိပၸံပညာအေပၚထားတဲ့ သတ္မွတ္ခ်က္ သေဘာထားကလဲ အေမရိကန္၊ စကင္ေဒေနးဗီးယားနဲ႔ မတူျပန္ဘူး။
ဒီဆရာ ေျပာသြားတဲ့အတိုင္း ၿဗိတိသွ်ပညာရွင္ေတြက ႏိုင္ငံေရးသိပၸံကို ႏိုင္ငံေရးအေတြးအေခၚသမိုင္းနဲ႔ ခြဲၿပီး ေလ့လာႏိုင္တယ္၊ ေလ့လာသင့္တယ္လို႔ မထင္ဘူး။ ျပင္သစ္အစဥ္အလာမွာလဲ ႏိုင္ငံေရးသိပၸံမ်ား (political sciences) ဆိုၿပီး ဗဟုဝုဒ္အသံုးကို သံုးစြဲခဲ့တယ္။ အခုေခတ္ လူမႈသိပၸံမ်ား (social sciences) လို႔ သံုးသလိုမ်ိဳးပဲ။ ျပင္သစ္ရဲ႕ ႏိုင္ငံေရးေလ့လာမႈဟာ သမိုင္းဆိုင္ရာ လူမႈေဗဒ (historical sociology)၊ လူမႈမႏုႆေဗဒ (social anthropology) နဲ႔ ဥပေဒပညာ (law) ေတြကို ဦးစားေပးတယ္။ အထူးသျဖင့္ ဖြဲ႕စည္းအုပ္ခ်ဳပ္ပံုအေျခခံဥပေဒ (constitutional law) ရဲ႕ လႊမ္းမိုးမႈ အေတာ္မ်ားေၾကာင္း ေတြ႕ရတယ္။ ကၽြန္ေတာ္ ျပင္သစ္မွာ ေနခဲ့တဲ့ တကၠသိုလ္အေဆာင္က ေလ့လာေရးအဖြဲ႕ေတြမွာေတာင္ ဥပေဒ နဲ႔ ႏိုင္ငံေရးသိပၸံကို တစ္ဖြဲ႔ထဲ အတူတူထားၿပီး Law and Political Sciences Study Group လို႔ ေခၚတယ္။
ဒါေပမဲ့ ကမၻာမွာ လႊမ္းမိုးထားတာကေတာ့ အေမရိကန္ပံုစံ ႏိုင္ငံေရးသိပၸံပညာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီပံုစံမွာ လြယ္လြယ္ေျပာရရင္ စာရင္းအင္း ခြဲျခမ္းစိပ္ျဖာမႈေတြ (statistical analysis)၊ ဆင္ျခင္နည္းက်ေရြးခ်ယ္မႈသီအိုရီေတြ (rational choice theories)၊ သခ်ၤာတြက္ပံုေသနည္းထုတ္တာေတြ (formal modeling) အမ်ားႀကီး ပါတယ္။ ကၽြန္ေတာ့္ဆရာတစ္ေယာက္ေျပာတဲ့ စကားအရဆိုရင္ေတာ့ counting ေပါ့။ ဒီလိုနည္းနဲ႔ ႏိုင္ငံေရးကို ေလ့လာရင္ ဘယ္ႏိုင္ငံ၊ ဘယ္လူ႔အဖြဲ႕အစည္းမွလဲ ကိုယ္တိုင္ေရာက္ဖူးဖို႕ မလိုဘူး။ စာရင္းလုပ္လို႔ရမယ့္ ကိန္းဂဏန္း (data set) ေကာင္းေကာင္း ရွိဖို႔ပဲလိုတယ္။ ေနာက္တစ္ခ်က္ ပညာရွင္အခ်င္းခ်င္းၾကား ကဲ႔ရဲ႕လြတ္ေအာင္ နည္းနာ (method) မွန္ဖို႔လိုတယ္။ သခ်ာၤတြက္တဲ့ ႏိုင္ငံေရးသိပၸံပညာရွင္မ်ားအတြက္ လူမႈျဖစ္စဥ္ေတြရဲ႕ ေၾကာင္းက်ိဳးဆက္စပ္မႈ (causal relations) ကို ရွာဖို႔က အဓိကျဖစ္တယ္။ေအာ္စလိုတကၠသိုလ္၊ ႏိုင္ငံေရးဌာနမွာလဲ စာရင္းၾကည့္ သခ်ာၤတြက္တဲ့ဆရာက ၉၀% ေလာက္ရွိတယ္။ အေမရိကန္က နာမည္ေက်ာ္တကၠသိုလ္ေတြရဲ႕ ႏိုင္ငံေရးသိပၸံဌာနေတြမွာလဲ အလားတူပဲ။ သခ်ာၤတြက္တဲ့ ႏိုင္ငံေရးသိပၸံပညာရွင္က အနည္းဆံုး ၆၀%-၇၀% ေတာ့ ရွိလိမ့္မယ္။
ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕ ႏိုင္ငံေရးသိပၸံပညာအေၾကာင္း ျပန္သံုးသပ္ၾကည့္ရင္ လူမႈေရးသိပၸံေတြအတြက္ ေနရာရွိရဲ႕လားက စရမယ္။ အေနာက္ႏိုင္ငံေတြမွာ လူမႈေရးသိပၸံေခါင္းစဥ္ေအာက္ ထည့္ၾကတဲ့ ေဘာဂေဗဒ (economics) ဟာ ျမန္မာျပည္မွာ သီးသန္႕တကၠသိုလ္တစ္ခု ျဖစ္တယ္။ ျပည္သူ႔ေရးရာမူဝါဒ (public policy) တို႔၊ ျပည္သူ႕ေရးရာစီမံခန္႕ခြဲေရးပညာ (public administration) တို႔ကိုလဲ မဟာဘြဲ႕သင္တန္းေတြ ဖြင့္ထားတယ္။ တျခားတစ္ဖက္က ၾကည့္ျပန္ေတာ့ အခု ႏိုင္ငံေရးသိပၸံကို သင္ေနတဲ့ ႏိုင္ငံတကာဆက္ဆံေရးဌာနေတြဟာ ဝိဇၨာဘာသာတြဲေအာက္ ဝင္ေနတယ္။ မႏုႆေဗဒနဲ႕ ပထဝီဝင္လဲ ထိုနည္းတူပဲ။ လူမႈေဗဒဘာသာရပ္ရယ္လို႔ သီးျခား ျပန္သင္လာရင္လဲ ဝိဇၨာေအာက္ ထည့္ဦးမွာပဲ။ ေအာ္စလိုတကၠသိုလ္မွာ မႏုႆေဗဒနဲ႕ မႏုႆပထဝီဝင္ (human geography) ကို လူမႈသိပၸံမ်ားအျဖစ္ သတ္မွတ္ပါတယ္။ သမိုင္း (history)၊ ဘာသာစကား (languages) နဲ႔ ေဒသိယေလ့လာေရး (area studies) ေတြကိုေတာ့ Faculty of Humanities ထဲ ေနရာေပးပါတယ္။ ကၽြန္ေတာ္ဆိုလိုခ်င္တာက ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ လူမႈသိပၸံမ်ားဆိုတဲ့ ပညာရပ္အတြဲတစ္ခုလံုး မထင္မရွား ျဖစ္ေနရတဲ့အေျခအေနပါ။
ႏိုင္ငံေရးသိပၸံပညာကို မ်ိဳးဆက္သစ္ လူငယ္ ေက်ာင္းသားေတြ သင္ယူခ်င္စိတ္လဲ အမ်ားႀကီးရွိတာေတြ႔ရပါတယ္။ လက္ရွိ သင္ရုိးေတြကလဲ စာက်က္လို႔ရဖို႔ စာဖတ္သင္ေနရတဲ့ အေတာ္ သာမန္အဆင့္ပဲရွိပါတယ္။ ဒီၾကားထဲ သမိုင္းဌာနနဲ႕ ႏိုင္ငံတကာဆက္ဆံေရးဌာနတို႔ ဘာသာရပ္သင္ရုိးတခ်ိဳ႕အေပၚ အျငင္းပြားၾက၊ လုၾကတာေတြ ၾကားရပါတယ္။ ဥပမာ၊ ႏိုင္ငံေရးအေတြးအေခၚသမိုင္း ဆိုရင္ သမိုင္းဆရာေတြကလဲ သမိုင္းမို႔ ဆက္သင္ခ်င္တယ္။ ႏိုင္ငံတကာဆက္ဆံေရးဆရာေတြကလဲ ႏိုင္ငံေရးျဖစ္လို႔ ယူသင္ခ်င္တယ္။ အေတြးအေခၚပဲဆိုၿပီး ဒႆနိကေဗဒ (philosophy) ဌာနက မေတာင္းလို႔ ေတာ္ေသးတယ္။
ဘယ္သူပဲ သင္သင္ ႏိုင္ငံေရးသိပၸံ ပီပီျပင္ျပင္ျဖစ္ေအာင္ေတာ့ လုပ္ဖို႔ အေရးႀကီးတယ္။ သခ်ာၤမတြက္ခိုင္းခ်င္ရင္ေတာင္ အနည္းဆံုးေတာ့ အေထာက္အထား အေျချပဳတဲ့ သုေတသန (evidence-based research)၊ ေၾကာင္းက်ိဳး ယႏၱရား (causal mechanisms) ရွာတဲ့ ေလ့လာမႈမ်ိဳးေလာက္ေတာ့ ျဖစ္လာဖို႔၊ ေဝဖန္ဆန္းစစ္မႈ (critical thinking) ရွိတဲ့ ေစာဒနာေတြ ထုတ္ႏိုင္လာေအာင္ ေလ့က်င့္ သင္ၾကားေပးဖို႔လိုတယ္။ ဇာတ္ေၾကာင္းကို အေျဖာင့္ႀကီးေျပာ၊ အေသးစိတ္အခ်က္ေတြ ျပြတ္သိပ္ထည့္၊ ၿပီးေတာ့ ဘာေၾကာင္းက်ိဳးသံုးသပ္မႈမ်ိဳးမွ မပါတဲ့ ေလ့လာမႈမ်ိဳးေတြနဲ႕ကေတာ့ ပညာရပ္လဲ သိပ္ၾကာၾကာခံမွာ မဟုတ္ဘူး။ "တို႔အရပ္မွာေတာ့ ဒီလိုဇာတ္ပဲ ကတယ္"ဆိုၿပီး အတၱေနာမတိဘက္ သိပ္လိုက္သြားရင္လဲ ႏိုင္ငံေရးသိပၸံဆိုၿပီး နတ္ပြဲေတြ၊ အသုဘေတြ၊ ပူးေပါင္းၾကံစည္မႈေတြ (conspiracies) ကို ေလ့လာတဲ့ မႏုႆေဗဒဆန္ဆန္ ျဖစ္သြားမွာပဲ။ မႏုႆေဗဒဆိုရင္ေတာင္ ကိုယ္ေျပာခ်င္တာကို ယံုေအာင္ေျပာႏိုင္ဖို႔ အရည္အခ်င္း လိုေသးတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ေအာ္စလိုတကၠသိုလ္မွာ မႏုႆေဗဒေက်ာင္းသားေတြကိုလဲ လူမႈသိပၸံဆိုင္ရာ ဒႆနိကေဗဒ (philosophy of social science) တက္ခိုင္းတယ္။
No comments:
Post a Comment