တရုတ်သုံးပြည်ထောင်နဲ့ မြန်မာနိုင်ငံ မျက်မှောက်ခေတ် အခြေအနေ

 တရုတ်သုံးပြည်ထောင် (Three Kingdoms) ဇာတ်လမ်းနဲ့ နှိုင်းယှဉ်ဥပမာပေးရရင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်နဲ့ အဲန်အယ်လ်ဒီ ဟာ လျိုပေ့နဲ့ တူပါတယ်။ ကျင့်ဝတ်သိက္ခာကို ဦးစားပေးသော်လည်း လက်တွေ့ဗျူဟာပိုင်းမှာ အတော်ချာပါတယ်။ စစ်တပ်ကတော့ ချောင်ချောင်းနဲ့ တူပါတယ်။ မလုပ်ရဲတာမရှိဆိုသလို အာဏာကို အဓမ္မနည်းနဲ့ ရယူပြီး ပြိုင်ဘက်အုပ်စုတွေကိုလည်း ပေါင်းတန်ပေါင်း၊ ခွဲတန်ခွဲ လှည့်ပတ် ကစားပါတယ်။ တိုင်းရင်းသားတွေကတော့ စွန်းချွမ်ရဲ့ ဝူနိုင်ငံနဲ့ တူပါတယ်။ ကျန်နှစ်ဦး အရိပ်အခြေကို ကြည့်ပြီး မိမိရပ်တည်မှု အားသာဖို့ ကစားပါတယ်။ မြန်မာနိုင်ငံမှာ စစ်တပ်က အာဏာသိမ်းပြီးနောက် ဖြစ်စဉ်ကို သုံးသပ်ရရင် အဲန်အယ်လ်ဒီဟာ တိုင်းရင်းသားအဖွဲ့အစည်းတွေရဲ့ ထောက်ခံမှုကို ၁၉၉၀ အလွန်က အနေအထားမျိုးတောင် မရတော့တာ တွေ့ရပါတယ်။ CRPH မှာ တိုင်းရင်းသားပါတီက ကိုယ်စားလှယ်တွေ ပါမလာပါ။ CRPP မှာ စဖွဲ့ကတည်းက ပါပါတယ်။ ၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲနိုင်တဲ့ တိုင်းရင်းသားပါတီတွေက ခေါင်းဆောင်တချို့ စစ်ကောင်စီထဲ ရောက်သွားကြပါတယ်။ (သူတို့ပါတီတွေက ထုတ်ပယ်လိုက်တာက သီးခြားစဉ်းစားရမယ့် အကြောင်းပါ။) ဘာကြောင့် ဒီလိုဖြစ်ခဲ့ရသလဲဆိုရင် အဲန်အယ်လ်ဒီ အစိုးရဟာ အားလုံး/အများပါဝင်ဆောင်ရွက်နိုင်တဲ့ နိုင်ငံရေး အခင်းအကျင်းတစ်ရပ်ကို ဖော်ဆောင်ရာမှာ အားနည်းခဲ့လို့ဖြစ်ပါတယ်။ မြန်မာနိုင်ငံမှာ အရပ်သားအစိုးရနဲ့ တပ်အစိုးရ နှစ်မျိုးဖြစ်နေတယ်ဆိုတဲ့သဘော ပြောခဲ့သော်လည်း တပ်ကို မနှစ်သက်တဲ့ အဲန်အယ်လ်ဒီမဟုတ်သော အရပ်သား၊ တိုင်းရင်းသားများကို မစည်းရုံးနိုင်ခဲ့တာကြောင့် ဖြစ်ပါတယ်။ အရင်ခေတ်တွေကနဲ့ မတူပါဘူးလို့ ပြောချင်ရင် အဲန်အယ်လ်ဒီ-တိုင်းရင်းသားဆက်ဆံရေး သို့မဟုတ် ဗဟို-ဒေသန္တရဆက်ဆံရေး (central-local relations) လည်း မတူတော့တာကိုပါ ထည့်သွင်းစဉ်းစားရပါမယ်။